Opis
Konstytucyjne gwarancje wolności i nietykalności osobistej a środki przymusu bezpośredniego i ich stosowanie
Z recenzji naukowej
Książka „jest poświęcona niezwykle istotnemu zagadnieniu, a mianowicie kwestii, jak są zabezpieczone i realizowane konstytucyjne gwarancje wolności i nietykalności osobistej w odniesieniu do środków przymusu bezpośredniego. Chodzi nie tylko o problem, jak te gwarancje są chronione w ujęciu normatywnym (na etapie stanowienia przepisów regulujących środki przymusu bezpośredniego), lecz także w procesie stosowania prawa przez właściwe organy państwa. Wybór tematu należy uznać za w pełni uzasadniony i ze wszech miar zasługujący na aprobatę. Ranga naukowa tej problematyki i jej znaczenie dla praktyki wymiaru sprawiedliwości nie mogą być kwestionowane, przede wszystkim w kontekście widocznych od kilku lat, a ostatnio lawinowo narastających, zmian polskiego ustawodawstwa, które sprawiają, że nasz kraj przestaje być państwem prawa realizującym zasady praworządności, a [coraz częściej obserwuje się okoliczności – przyp. red.] zbliżające go do państw policyjnych. Wyznaczenie właściwych standardów konstytucyjnych stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej jest tym bardziej potrzebne, jeśli się uwzględni, że środki przymusu bezpośredniego ingerują w podstawowe prawa człowieka, na czele z prawem do prywatności, a jednocześnie, jak wielka liczba organów państwa jest uprawniona do ich stosowania”.
Prof. zw. dr hab. Katarzyna Dudka
„W opracowaniu autorka przedstawia zagadnienie stosowania broni palnej oraz środków przymusu, tj. użycie siły fizycznej, kajdanek, pałki służbowej, celi izolacyjnej, wobec osób fizycznych, które działają niezgodnie z prawem i odmawiają żądaniu funkcjonariusza zaprzestania takiego zachowania. W konsekwencji zmuszony jest on do podjęcia czynności wobec takiej osoby (użycia środka przymusu lub w skrajnych przypadkach nawet broni palnej) w celu zmuszenia jej do zaprzestania naruszeń i przywrócenia stanu zgodnego z prawem. Dzieje się to w sposób naruszający (ograniczający) wolność i nietykalność osobistą takiej osoby, a niekiedy może nawet zagrażać jej życiu lub zdrowiu. Autorka bada dopuszczalność i legalność stosowania takich środków oraz broni palnej w świetle konstytucyjnych norm, zasad i wartości (…)”.
Dr hab. Marcin Dąbrowski
Autor: dr Martyna Kaczmarczyk
Recenzenci: prof. zw. dr hab. Katarzyna Dudka, dr hab. Marcin Dąbrowski
Rok wydania: 2025
Liczba stron: 338
Wydawnictwo: Exante Wydawnictwo Naukowe
ISBN: 978-83-68076-13-4 (e-book), 978-83-68076-14-1 (druk)
Miejsce wydania: Polska
Język publikacji: język polski
Format:B5
Spis treści
Wykaz skrótów i akronimów
Wstęp
Rozdział I. Konstytucyjne podstawy wolności i nietykalności osobistej
1.1. Istota zasad konstytucyjnych i ich znaczenie
1.2. Zasada demokratycznego państwa prawnego
1.3. Godność jako źródło wolności i praw człowieka oraz obywatela
1.4. Zasada wolności człowieka
1.5. Zasada równości i zakaz dyskryminacji
1.6. Prawna ochrona życia
Rozdział II. Konstytucyjne gwarancje oraz środki ochrony wolności i nietykalności osobistej
2.1. Gwarancje wolności i nietykalności osobistej
2.2. Prawa osoby zatrzymanej
2.3. Kontrola legalności zatrzymania oraz prawo do odszkodowania
2.4. Zakaz poddawania torturom, okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu
2.5. Prawo do prywatności
2.6. Wolność sumienia i religii
2.7. Wolność wyrażania poglądów i opinii oraz wolność zgromadzania się
2.8. Konstytucyjna ochrona wolności i praw człowieka
Rozdział III. Ograniczenia konstytucyjnych wolności i nietykalności osobistej w kontekście stosowania środków przymusu bezpośredniego
3.1. Koncepcja istoty wolności i praw
3.2. Formalny aspekt ograniczenia wolności i praw jednostki
3.3. Przesłanki materialne ograniczenia wolności i praw
3.4. Zasada proporcjonalności
Rozdział IV. Istota i geneza środków przymusu bezpośredniego
4.1. Przymus państwowy jako generalny środek zapewniania przestrzegania prawa
4.2. Istota środków przymusu bezpośredniego
4.3. Definicja oraz istota broni palnej jako środka ostatecznego
Rozdział V. Katalog środków przymusu bezpośredniego
5.1. Kompleksowość regulacji ustawowej
5.2. Podmioty uprawnione do stosowania środków przymusu bezpośredniego
5.3. Zasady stosowania środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej
5.4. Przesłanki użycia lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej
5.5. Procedura stosowania środków przymusu bezpośredniego i broni palnej
5.6. Dokumentacja użycia i wykorzystania
5.7. Wyłączenia i ograniczenia w stosowaniu środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej
5.7.1. Wyłączenia ustawowe
5.7.2. Ograniczenia podmiotowe
5.7.3. Ograniczenia przedmiotowe
Rozdział VI. Nadużycia w stosowaniu środków przymusu bezpośredniego
6.1. Orzecznictwo krajowe
6.2. Działalność Rzecznika Praw Obywatelskich
6.3. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
6.4. Aktywność Amnesty International i Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka
Zakończenie
Bibliografia
Spis rysunków
Spis tabel
